Өнөөдөр УИХ-ын гишүүдээ хулгайч дээрэмчин мөн биш эсэхийг харцгаая

Шуудхан эхлээд хэлье. Өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх УИХ-ын гишүүний ёсзүй, хариуцлагын асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах хуулийг санаачилсныг Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцэнэ. Тэгэхээр хэдүүлээ гишүүдийг хулгайч, дээрэмчин мөн үү, биш үү гэдгийг харцгаая. Амархан, тэд хэрэв хулгайч, дээрэмчин бол дэмжихгүй. Хулгайч, дээрэмчин биш бол хэлэлцэхийг дэмжиж таарна. 

Тэгээд ч уг хууль нь ард түмний дунд хүлээлт үүсгээд байгаа төдийгүй олон нийт хууль батлахыг шаардсан хөдөлгөөн ч өрнүүлэх бололтой. 

Гэхдээ уг хууль нь маргаан дагуулж байгаа. Учир нь парламентад ёс зүйн алдаанаас эхлээд хулгай, дээрмээ шалгуулахгүй гэсэн гишүүд байгааг нуух хэрэггүй. Тэдний хувьд “Энэ хууль парламентын ардчилалд халдана. Улс төр бол өрсөлдөөний талбар, тиймээс гишүүд нэгнээ намнах хэрэгсэл болгон ашиглана” гэх зэрэг мэдээлэл цацуулж, ард олны тархийг угаахыг оролдож байна. 

Энэ бол “Бүрэн эрх”-ээр халхавчилсан гэмтнүүдийн явуулга. Уг хуулийн гол үзэл санаа бол “Иргэд сонгоод орхих бус өргөдөл, гомдол гарган УИХ-аар эгүүлэн татахаар нээлттэй хэлэлцэхэд чиглэж байгаа” агуулга бүхий хууль юм. Ерөөсөө иргэн таны сонгосон түшээ ажлаа хийхгүй эсвэл гэмт хэрэг өдүүлж, ёс зүйн алдаа гаргаад байвал тан бүхэнд эргүүлэн татах эрх нь хуулиар үүсэж байна гэсэн үг. Хуулийн үзэл санаа, зохицуулалт, зүйл заалт нь парламентын ардчилалд халдах ямар ч философи, агуулга байхгүй. Тэнд УИХ-ын гишүүд нэгнээ намнах ямар нэгэн арга техник гаргах боломжгүй зохицуулалттай аж. 

Яг өнөөдөр ч гэмт хэрэг өдүүлчхээд “Бүрэн эрх” хэмээх зүйлээр халхавчлан, уг хуулийг хэлэлцэн батлах вий гэхээс яс нь хавталзан, мөрдөх, шүүх, прокурорын шатанд шалгагдаж байгаа гишүүд байгаа. Тэдний хувьд ажлаа хийн шалгагдаж байна. Хэрэв жирийн иргэн шалгагдаж байгаа бол юун ажил төрөл хийх, таслан сэргийлэх арга хэмжээтэй шалгуулж байгаа. 

Нэр дурдаад яахав, тэр ч бүү хэл гурван шатны шүүхээр ял авчихсан УИХ-ын гишүүн “Бүрэн эрх”-ийн цаана хүн загнаад сууж байна. Өдгөө мөрдөн шалгах, шүүх, хяналтын шатанд 2-3 зүйл ангиар шалгуулж байгаа гишүүн ч бий. Одоо шинээр мөрдөн шалгах шатанд очсон нэр бүхий гишүүд ч байгааг та бүхэн мэднэ. Тэдний айдас ийнхүү нийгэмд буруу ойлголт төрүүлж, хууль гацаахыг хүсэж байгааг юу юунаас харж болно. 

Ерөнхийлөгчөөс өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эргүүлэх татах тухай хуульд ёс зүйн зөрчил гаргасан, өргөсөн тангаргаасаа няцаж ноцтой зөрчил гаргасан, гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь шүүхийн эцсийн шийдвэрээр тогтоогдсон, жагсаалтаар нэр дэвшиж сонгогдсон гишүүн ёс зүйн ноцтой зөрчил гаргасан тохиолдолд эгүүлэн татна гэж тодорхой заажээ. Энд айдастай нөхдийн явуулж байгаа шиг “ардчилалд халдах”, “нэгнээ намнах” тухай өчүүхэн ч зүйл заалт алга. 

Үнэнийг хэлэхэд энэ парламентад сууж байгаа гишүүдийн цөөнгүй хэсэг нь “Бүрэн эрх”-ийн цаана нуугдаж хуудуутай бизнесээ хамгаалах гэж очдог. Хатуухан хэлэхэд хэрхэн яаж гэмт хэргээс өөрсдийгөө хамгаалж, луйвраа яаж хийх вэ гэсэн гэмтнүүдийн цуглуулга шахам болчихсон газар. 

Энд үндэсний аюулгүй байдлаа сахин хамгаалах, эх орноо хөгжүүлэх, ард түмнээ өөд нь татъя гэсэн сэтгэлтэй гишүүн олоод ир гэвэл эрэл мухардаж мэдэхээр болчихсон. Та бүхэн судлаад үзээрэй. Өдгөөгийн парламентад том жижиг бизнесгүй гишүүн олоод ир гэвэл бас л эрэл мухардана. Ийнхүү ард түмний итгэлийг авч УИХ-д орж ирчхээд бизнесээрээ, хэтэвчээрээ бусадтайгаа үгсэн холбогдож, хамаарал бүхий компанидаа тендер авдаг, концесс авдаг, хөнгөлөлттэй зээл авдаг, бүлэг фракцаараа нэгдэн, бизнесээ хамгаалсан хууль баталдаг, бүгдээрээ нийлээд сангууд тонодог ийм л бүлэглэл оршин тогтноод удлаа. Бизнесгүй нэр цэвэр гээд гүйлдээд байгаа цөөн тооны нөхдүүд болохоор үндэсний томоохон групп, компаниудыг хамгаалдаг. 

Тэдэнд тендер өгдөг, хууль баталж өгдөг ийм л жишиг бий болчихсон. Өнгөрөгч сонгуулиар гэхэд олон арван гишүүн үндэсний томоохон группээс ихээхэн хэмжээний мөнгө авсан нь нээлттэй болсон зүйл. Бидний мэдэж байгаа нь зөвхөн энэ болохоос өвөр ханцуйдаа тохирсон олон луйврыг нь мэдэхгүй.  

Нөгөө талаас ёс зүйн алдаа гаргадаг, иргэд олон нийтийг доромжилдог нэг хэсэг гишүүн жагсаалтад нуугдаад орж ирчхээд нийгмийн сүлжээнд “вирус” тарих болсон. Тэгэхээр Ерөнхийлөгчөөс өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хууль бол өнөөдөр ус агаар мэт хэрэгтэй болчихсон. 

Ерөнхийлөгч өөрөө хуулийн тухайд “Монголын ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгчийн хувьд төр ард түмний итгэлцлийг бэхжүүлэх, эв нэгдлийн хангах Үндсэн хуульд заасан чиг үүрэгтэй. Үүнийхээ хүрээнд иргэд олон нийтийн парламент дах хяналтыг нэмэгдүүлэх, сайжруулах үүднээс УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хуулийн төслийг санаачлан боловсруулж УИХ-д өргөн барихаар болж байна. Монгол Улс парламентын засаглалтай орон. Тиймээс парламентын дархлаа парламентын нэр хүнд өөрөө тухайн улсын язгуур эрх ашиг, Үндэсний аюулгүй байдалд чухал ач холбогдолтой” хэмээсэн. 

С.Данзан