Хүний халдварт өвчний 60-75% нь амьтнаас үүсдэг

Судалгааны үр дүнгээс харахад Зүүн Африкийн сарьсан багваахайнаас гаралтай альфа коронавирус нь өмнө нь мэдэгдэж байгаагүй замаар хүний эсэд нэвтэрч чаддаг болохыг тогтоожээ. Гэсэн хэдий ч хүний халдварын бодит тохиолдол батлагдаагүй тул шууд эрсдэлийг бага гэж үнэлсэн байна. 

“Nature” сэтгүүлд нийтлэгдсэн нийтлэлд Их Британийн доктор Дарлен Бэйлигийн удирдсан олон улсын хамтарсан судалгааны баг Кенийн сарьсан багваахайнаас (Cardioderma cor) ялгаж авсан альфа коронавирус (CcCoV-KY43) нь хүний эсийн гадаргуугийн уураг болох 'CEACAM6'-г рецептор болгон ашигласнаар хүний эсэд нэвтэрч чаддаг болохыг баталсан гэж мэдэгджээ. 

Коронавирус эсэд нэвтрэх үйл явцыг вирусын гадаргуу дээрх уураг болон эзэн эсийн рецепторын хоорондох холболтоор тодорхойлдог. Өнөөдрийг хүртэл зургаан төрлийн коронавирусын рецепторыг тодорхойлсон бөгөөд тэдгээрийн ихэнхийг COVID-19 (SARS-CoV-2) болон Ойрхи Дорнодын амьсгалын замын хам шинж (MERS-CoV) зэрэг бета коронавирусын судалгаагаар илрүүлсэн. 

Генетикийн олон янз байдлыг харуулдаг альфа коронавирусын хүний биед нэвтрэх боломжийг судалсан судалгаа харьцангуй дутмаг байна. Судалгааны баг альфа коронавирусын генетикийн олон янз байдлыг илэрхийлсэн 40 уургийг сонгож, тэдгээрийг псевдовируст хэрэглэж, тэдгээр нь янз бүрийн коронавирусын зүйлийн рецепторуудтай холбогддог эсэхийг шинжилсэн байна.

Сарьсан багваахайнаас гаралтай ихэнх уургууд одоо байгаа рецепторуудыг ашиглаж чадаагүй ч CcCoV-KY43 нь одоо байгаа рецепторуудаас үл хамааран хүний эсэд нэвтэрдэг болохыг тогтоожээ. Үүний дараа хүний эсийн гадаргуугийн уургийн томоохон хэмжээний шинжилгээгээр CEACAM6 нь шинэ рецептор болохыг тогтоосон бөгөөд бүтцийн шинжилгээгээр уургийн рецепторын холболтын цэг (RBD) нь CEACAM6- ийн тодорхой хэсэгт шууд холбогддог болохыг тогтоожээ. 

Мөн альфа коронавирусын халдвараас анх дархлаатай байсан хүний эсүүдэд CEACAM6-г хэт их илэрхийлэх нь вирусын нэвтрэлтийг идэвхжүүлдэг болохыг баталсан байна. Судалгааны баг Кени улсын Табета бүсийн оршин суугчдын сийвэнгийн дээжийг шинжилж, бодит халдварыг судалсан боловч саяхан халдвар авсан болохыг нотлох дархлаа судлалын нотолгоо олдсонгүй. Энэхүү судалгааны анхны зохиогч Кембрижийн Их Сургуулийн доктор Жулиа Галло "Бид вирусыг бүхэлд нь биш харин зөвхөн spike уургийг судалснаар аюулгүй байдлыг хангасан" гэж мэдэгдээд "Бид жинхэнэ вирус хүнд дамжихаас өмнө хүний эсэд ашиглаж болох шинэ рецепторуудыг тодорхойлсон нь чухал юм" гэжээ. 

Доктор Бэйли "Энэ нь альфа-коронавирус нь хязгаарлагдмал тооны рецептор ашиглана гэсэн одоогийн таамаглалаас ялгаатай нь олон төрлийн рецепторыг ашиглаж болохыг харуулж байна" гэж хэлээд "Энэхүү судалгааны аргыг бусад болзошгүй зоонозын вирусыг илрүүлэхэд ашиглаж болно" гэж нэмж хэлэв. Хүний халдварт өвчний 60-75% нь амьтнаас үүсдэг гэж тооцоолж байгаа бөгөөд амьтны вирус хүний биед урьдчилан нэвтрэх боломжийг тодорхойлох судалгааны ач холбогдол COVID-19 цар тахлын дараа өссөн гэжээ.