Дэлхийн хиймэл оюун ухаан Шанхай хотод чуулна

Энэ оны 7 сарын 17-20-ны өдрүүдэд Шанхай хотод Дэлхийн хиймэл оюун ухааны бага хурал болох ба уг хурал дээр WAICO-гийн бэлтгэл ажлын явц, тус байгууллагыг байгуулах тухай шинэ мэдээлэл гарах магадлал өндөр байна.

WAICO гэдэг бол World Artificial Intelligence Cooperation Organization буюу (Дэлхийн Хиймэл Оюун Ухааны Хамтын Ажиллагааны Байгууллага) юм. 

Хятад улс 2025 оны 7-р сард Shanghai-д болсон World AI Conference дээр санал болгосон шинэ олон улсын байгууллага юм. Гол санаа нь AI-ийн хөгжил, засаглал, стандартыг олон улсад хамтран зохицуулах зорилготой аж.

Хятадын "Global AI Governance Initiative" нь хүн төвтэй, өгөгдлийн эрх сурвалж, хөгжиж буй орнуудад илүү анхаарал тавих гэх мэт үзэл санааг үндэслэсэн байгууллага. Одоогоор бусад улс орнуудад санал болгож байгаа шатандаа явж буй ба бүрэн байгуулагдаагүй, гэхдээ Хятад улс бүх улсыг урьж байгаа бөгөөд ялангуяа Global South буюу хөгжиж буй орнуудад голлон анхаарч байна. Одоогоор дэмжиж оролцохоо илэрхийлсэн улсуудаас Серби WAICO-д нэгдэхээ албан ёсоор мэдэгдсэн анхны улс болсон,  Казахстаны Ерөнхийлөгч Tokayev дэмжиж, хувь нэмрээ оруулна гэж хэлсэн,  Беларусь Улс дэмжлэгээ илэрхийлсэн, Харин ОХУ хамтран ажиллах хүсэлтэй байгаагаа хамтарсан мэдэгдэлдээ тусгасан.

WAICO ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Хятад улс өнгөрсөн долдугаар сард хиймэл оюун ухааны хамтын ажиллагааны олон улсын байгууллага байгуулах гэсэн гурван зорилтын алсын хараагаа танилцуулсан.

1.    "Хиймэл оюун ухааны ашиг тусыг гаргахын тулд инновацийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх", үүнд Хятад улс өөрийн шинэчлэлийн боломжуудыг бусад орнуудтай хуваалцах замаар дамжуулан;

2.    "Хиймэл оюун ухааны ялгааг арилгахын тулд хүртээмжтэй хөгжлийг дэмжих", бүх хөгжиж буй орнууд хиймэл оюун ухаанаас тэгш ашиг хүртэхийг баталгаажуулах;

3.    "Хиймэл оюун ухааныг сайн сайхан байлгахын тулд хамтын ажиллагааны засаглалыг бэхжүүлэх", өргөн хүрээнд тохиролцсон дэлхийн хиймэл оюун ухааны засаглалын хүрээ, стандарт, хэм хэмжээг аажмаар бүрдүүлэхийг зорьж байна.

Хятадын тэргүүлэх AI Plus санаачилгыг хэрэгжүүлэх ажлыг удирдан явуулж буй Хятадын Үндэсний хөгжил, шинэчлэлийн хороо (NDRC) дэлхийн хиймэл оюун ухааны хамтын ажиллагааны талаарх  энэхүү тэргүүлэх чиглэлийг бататгасан . Тайлбарт WAICO-г дүрэм журам, стандартын зохицуулалтаас илүүтэйгээр чадавхийг бэхжүүлэх, "дэлхийн тагнуулын хуваагдал"-ыг арилгахтай холбосон. Хятадын албан ёсны мессеж нь Дэлхийн Өмнөд орнуудыг ийм хамтын ажиллагааны гол ашиг хүртэгчид гэж тодорхойлсон бөгөөд "бэлтгэл ажилд чин сэтгэлээсээ, хүсэл эрмэлзэлтэй, дэлхийн хиймэл оюун ухааны засаглал, хамтын ажиллагааг хамтдаа урагшлуулахад" бүх орны оролцоог сайшааж байна. Энэхүү алсын хараа болон харахад WAICO нь сургалт, хамтарсан судалгаа, хэрэглээний тохиолдлыг хуваалцах, нээлттэй жинтэй болон нээлттэй эхийн загвар, хэрэгслийг сурталчлах, хиймэл оюун ухааныг байршуулахад дэмжлэг үзүүлэхэд анхаарлаа хандуулах болно. 

Хятад улс SCO (Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллага)-ийн гишүүн орнууд, BRICS, Ази, Африк, Латин Америкийн хөгжиж буй улсуудтай идэвхтэй яриа хэлэлцээр хийж байгаа бөгөөд НҮБ, олон улсын байгууллагууд ч сонирхож байгаа юм.

Монгол Улс байр сууриа одоогоор тодорхой илэрхийлэгдээгүй байна. 

Монгол Хятадтай эдийн засаг, хөрш орны харилцаа нягт тул ийм төрлийн олон улсын санаачилгад сонирхолтой байх магадлалтай ба ялангуяа дижитал хөгжил, хиймэл оюун ухааны чадавхийг бэхжүүлэх тал дээр болох юм. Гэхдээ манай улс ихэвчлэн тэнцвэртэй (balanced) гадаад бодлого баримталдаг ба Хятад, Орос, Барууны орнуудтай адилхан харилцдаг. WAICO-д нэгдэх эсэх нь НҮБ-ийн хиймэл оюун ухааны засаглал, механизм, АНУ/Европын санаачилгуудтай харьцуулж шийдвэрлэх байх.

Хэрэв Монгол нэгдвэл Global South-ын хүрээнд хөгжиж буй орны хувьд ашиг тустай (AI-ийн инфраструктур, сургалт, стандарт авах боломж бий болж болох юм.