Фруктозын хэрэглээ нь өндгөвчний хорт хавдрын үсэрхийллийг нэмэгдүүлдэг болохыг нэгэн судалгаагаар тогтоожээ

Фруктозын хэрэглээ нь өндгөвчний хорт хавдрын үсэрхийллийг нэмэгдүүлдэг болохыг нэгэн судалгаагаар тогтоож 'Nature Aging' сэтгүүлд нийтэлсэн байна.

АНУ-ын Вистар хүрээлэнгийн судалгааны баг хими эмчилгээ хийлгэсэн өндөр зэрэглэлийн сероз өндгөвчний хорт хавдартай өвчтөнүүдийн хавдрын дээжийг шинжилж, эмчилгээний дараа гарч ирэх эсийн дохиог тодорхойлжээ. Өндөр зэрэглэлийн сероз өндгөвчний хорт хавдар нь хамгийн түгээмэл төрөл бөгөөд дахилт өндөр эрсдэлтэй байдаг байна.

Цисплатин зэрэг цагаан алтанд суурилсан хорт хавдрын эсрэг эмийг өндгөвчний хорт хавдрын стандарт эмчилгээ болгон ашигладаг ч эмчилгээний дараа ч олон тооны өвчтөн үсэрхийлсээр байна. Хорт хавдрын эсрэг эмүүд нь хорт хавдрын эсийн үржлийг дарангуйлж, зарим эсэд хөгшрөлтийг нэгэн зэрэг өдөөдөг. Хорт хавдрын эсрэг эмийн нөлөөгөөр хөгширдөг эсүүд нь үрэвслийн цитокин, өсөлтийн хүчин зүйл зэрэг дохиоллын молекулуудыг тасралтгүй ялгаруулдаг бөгөөд үүнийг "хөгшрөлттэй холбоотой шүүрлийн фенотип (SASP)" гэж нэрлэдэг байна. 

Судалгааны баг SASP нь хүрээлэн буй эсүүд болон эдийн бичил орчинд нөлөөлж, улмаар хорт хавдрын эсийн өсөлт, үсэрхийллийг үүсгэдэг гэсэн таамаглал дээр үндэслэн туршилт явуулсан байна.

Тус баг өндгөвчний хорт хавдрын эсүүдийг цисплатинаар эмчилж, хөгширсөн эсүүдээс ялгардаг бодисуудыг цуглуулж, өндгөвчний хорт хавдрын бусад эсүүдэд нөлөөлснөөр эсийн хөгшрөлтийг өдөөсөн. Үүний дараа судлаачид хөгширсөн шүүрлийн хорт хавдрын эсийн үсэрхийлэл болон дахилтад үзүүлэх нөлөөллийг тодорхойлохын тулд эсийн наалдац ба хөдөлгөөнийг үнэлжээ.

Шинжилгээгээр SASP- д өртсөн хорт хавдрын эсүүд анхдагч хавдраас амархан салж, хэвлийн хөндийн үсэрхийлэл нэмэгдэхэд хүргэдэг болохыг тогтоожээ. Өндгөвчний хорт хавдрын үсэрхийлэл тархах нь ихэвчлэн хэвлийн хөндийн замаар явагддаг бөгөөд хорт хавдрын эсүүд хатуу хавдраас салж, хэвлийн хөндий рүү шилждэг.

Судалгааны баг шүүрлийн аль бүрэлдэхүүн хэсэг нь энэ үзэгдлийг үүсгэснийг тодорхойлохын тулд метаболитын шинжилгээ хийсэн. Үр дүнгээс харахад хөгширсөн эсийн шүүрэл дэх фруктозын агууламж нэмэгдсэн байна. 

Фруктоз буюу жимсний сахар нь жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоо, зөгийн баланд байгалийн гаралтай агуулагддаг, хамгийн чихэрлэг амттай энгийн элсэн чихэр (моносахарид) юм. Элсэн чихэр (сахароз) нь ходоодонд задрахдаа фруктоз болон глюкоз болон хувирдаг. Үйлдвэрийн аргаар гаргаж авсан фруктозыг эрдэнэ шишийн цардуулаас гаргаж авсан сироп (High-Fructose Corn Syrup). Үүнийг хийжүүлсэн ундаа, бэлэн шүүс, чихэр, печень зэрэг боловсруулсан хүнсэнд амт оруулагчаар ихээр ашигладаг.

Дараа нь амьтдын туршилтанд өндөр фруктозтой хоолны дэглэмийг хуулбарлахад хэвлийн хөндийн үсэрхийлэл илүү их гарсан. Учир нь фруктоз нь хүрээлэн буй эсүүд дэх холестерины түвшинг дарангуйлдаг бөгөөд холестерины түвшин бага байх нь эсүүдийг илүү амархан салгаж, тархах боломжийг олгодог.

Судалгааг удирдсан доктор Айдан Коул "Фруктозын хэрэглээ АНУ болон дэлхийн олон оронд өргөн тархсан" гэж мэдэгдээд "Фруктозын хэрэглээ нь хоолны дэглэмийн өөрчлөлтөөр хянаж болох хүчин зүйл тул чихэрлэг ундаа эсвэл фруктоз ихтэй хоол хүнсийг багасгах нь хорт хавдрын эмчилгээ хийсний дараа үсэрхийллийн эрсдэлийг бууруулахад тусалдаг" гэв.

Судалгааны баг өндгөвчний хорт хавдраас гадна бусад төрлийн хорт хавдруудад ижил төстэй хэв маяг ажиглагдаж байгаа эсэхийг тодорхойлохын тулд цаашид дүн шинжилгээ хийхээр төлөвлөж байна.